Διαβάσαμε το βιβλίο της María Esclapez: "Μ’ αγαπώ, σ’ αγαπώ: Οδηγός ανάπτυξης υγιών σχέσεων (και βελτίωσης στις υπάρχουσες)"
Τελευταία βλέπω όλο και περισσότερο πόσο πολύ δυσκολευόμαστε όλοι στις διαπροσωπικές μας σχέσεις. Ερωτικές, φιλικές, οικογενειακές, συγγενικές, ακόμη και εργασιακές. Και είναι κάτι που με λυπεί αφάνταστα. Γιατί, τελικά, πόσο εύκολο έχει γίνει να είμαστε δίπλα στους άλλους και ταυτόχρονα τόσο μακριά τους;
«Τι μπορώ να κάνω για να βοηθήσω τον εαυτό μου να αντιδράσει διαφορετικά την επόμενη φορά;»
Ίσως αυτή να είναι μία από τις πιο σημαντικές ερωτήσεις που μπορούμε να κάνουμε στον εαυτό μας όταν μια σχέση μάς πληγώνει.
Μόλις είδα το «Μ’ αγαπώ, σ’ αγαπώ», το πήρα αμέσως και ξεκίνησα να το διαβάζω με αγωνία. Ποιος δεν θέλει να βελτιώσει τις σχέσεις του; Ποιος δεν έχει αναρωτηθεί έστω μία φορά γιατί ανέχεται μια συμπεριφορά που τον πληγώνει, γιατί επιστρέφει σε μια σχέση που τον εξαντλεί ή γιατί δυσκολεύεται τόσο πολύ να βάλει όρια;
«Τοξικός δεσμός είναι αυτός που προκαλεί δυσφορία. Το υποδηλώνει η ίδια η ονομασία του: τοξικός. Οτιδήποτε τοξικό είναι κακό ή επιβλαβές για εμάς.»
Υπάρχει κι αυτή η ιδέα ότι πρέπει να τα καταφέρνουμε μόνοι μας, να μη χρειαζόμαστε κανέναν, να μην ενοχλούμε, να μην ζητάμε, να μη δείχνουμε την ανάγκη μας για αγάπη και φροντίδα. Μα ο άνθρωπος είναι πλασμένος για σχέσεις. Το ζητούμενο δεν είναι να μη χρειαζόμαστε κανέναν. Είναι να μάθουμε να επιλέγουμε ανθρώπους με τους οποίους η ανάγκη δεν γίνεται εξάρτηση και η αγάπη δεν γίνεται πληγή.
Το βιβλίο δεν περιορίζεται μόνο στις ερωτικές σχέσεις. Μιλά για όλους εκείνους τους δεσμούς που δημιουργούμε στη ζωή μας και για το πώς αυτοί μπορούν να μας θρέψουν ή να μας εξαντλήσουν.
Και ας είμαστε ειλικρινείς: πόσοι από εμάς δεν έχουμε στη ζωή μας ανθρώπους που υπάρχουν απλώς και μόνο για να επωφελούνται από εμάς; Πόσοι μας παίρνουν τηλέφωνο μόνο για να πουν τα δικά τους και δεν θα ρωτήσουν ποτέ «εσύ πώς είσαι;», «τι κάνεις;», «πώς πήγε ο γιατρός;», «πού πήγες διακοπές;». Πόσοι, όταν χρειαζόμαστε μια σφιχτή αγκαλιά, αντί γι’ αυτήν μας δίνουν ακόμη ένα χτύπημα και μας ρίχνουν πιο κάτω;
Η María Esclapez, κλινική ψυχολόγος, σεξολόγος και ψυχοθεραπεύτρια ζεύγους, γράφει όχι μόνο μέσα από την επιστημονική της γνώση αλλά και μέσα από προσωπικά βιώματα. Παραθέτει περιστατικά και μαρτυρίες βασισμένες σε πραγματικές ιστορίες ανθρώπων που έχει συναντήσει στο θεραπευτικό της πλαίσιο, δίνοντας στο βιβλίο μια πολύ ανθρώπινη διάσταση.
Ξεχώρισα ιδιαίτερα τις «ακτινογραφίες τοξικών συνομιλιών στο WhatsApp». Ένα εύρημα που μου φάνηκε πανέξυπνο, γιατί πολλές φορές μια σχέση αποκαλύπτεται όχι από αυτά που λέμε, αλλά από τον τρόπο που μιλάμε, από αυτά που αποφεύγουμε να πούμε, από τις απαιτήσεις, τις σιωπές, τις ενοχές και τις χειριστικές συμπεριφορές που κρύβονται ακόμη και μέσα σε ένα μήνυμα.
Μέσα στις σελίδες του βιβλίου θα συναντήσεις ενδιαφέρουσες έννοιες και όρους, όπως eustress, αληθοκτονία, stealthing, παρειδωλία, προκατάληψη επιβεβαίωσης, το κλινικό μάτι, επαφή 0, τεχνική του time-out, αλλά και αναφορές σε πολλά ακόμη εργαλεία που βοηθούν τον αναγνώστη να παρατηρήσει καλύτερα τον εαυτό του και τους ανθρώπους γύρω του.
Μου άρεσε ιδιαίτερα η αναφορά στον Bowlby και στη θεωρία του δεσμού:
"το είδος του συναισθηματικού δεσμού που είχαμε με τους γονείς ή τους κηδεμόνες μας μπορεί να επηρεάσει τις σχέσεις που δημιουργούμε στην ενήλικη ζωή." Γι' αυτό και τείνουμε στην ζωή μας μετά τα 18 μας χρόνια, να ψάχνουμε να ταιριάξουμε με άτομα που μας θυμίζουν την μητέρα ή τον πατέρα μας.
Στα θετικά του βιβλίου είναι και το γεγονός ότι δεν μένει μόνο στη θεωρία. Περιλαμβάνει πρακτικές ασκήσεις, προβληματισμούς και παραδείγματα, ώστε ο αναγνώστης να μη διαβάζει απλώς για τις σχέσεις, αλλά να κοιτάξει και τη δική του ζωή.
Και ίσως αυτό είναι το πιο δύσκολο κομμάτι.
Να κοιτάξουμε τον εαυτό μας.
Να αναρωτηθούμε:
Τι μπορώ να κάνω διαφορετικά την επόμενη φορά;
Πού πρέπει να βάλω όριο;
Τι ανέχομαι ενώ ξέρω ότι με πληγώνει;
Και κυρίως, γιατί;
Η γραφή είναι άμεση, κατανοητή και ιδιαίτερα προσιτή. Η επιστημονική γνώση δεν παρουσιάζεται με δυσνόητο τρόπο, αλλά μεταφέρεται στον αναγνώστη μέσα από παραδείγματα και καθημερινές καταστάσεις. Προσωπικά, εκτίμησα πολύ αυτή την ισορροπία ανάμεσα στην επιστημονική τεκμηρίωση και την ανθρώπινη αφήγηση.
Η μετάφραση της Αγάθης Δημητρούκα λειτουργεί πολύ όμορφα μέσα σε αυτό το πλαίσιο. Η ελληνική απόδοση είναι φυσική και ρέει χωρίς να δίνει την αίσθηση μιας «μεταφρασμένης» γραφής, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό σε ένα βιβλίο που βασίζεται τόσο πολύ στην αμεσότητα και στην επικοινωνία.
Μου άρεσε πολύ και το κλείσιμο του βιβλίου, με το κεφάλαιο για τις υγιείς σχέσεις. Γιατί μέσα σε τόσες συζητήσεις για τοξικότητα, χειρισμούς και κακοποιητικές συμπεριφορές, είναι σημαντικό να θυμόμαστε και το άλλο μισό της εικόνας: πώς μοιάζει μια σχέση όταν μας κάνει καλό.
Και κρατώ και κάτι πολύ απλό:
"αν κάποιος σ’ αγαπάει, σε αναζητάει."
Πόσες και πόσοι έχουμε σήμερα προβληματικές σχέσεις και πόσο συχνά δεν αναζητάμε πια ο ένας τον άλλον; Ζούμε σε μια εποχή όπου άλλες μορφές «καταχρήσεων» έχουν αρχίσει να παίρνουν τη θέση των ανθρώπων: το φαγητό, το διαδίκτυο, η τηλεόραση, η αδιάκοπη κατανάλωση περιεχομένου, η διαρκής απασχόληση. Γεμίζουμε τον χρόνο μας για να μη χρειαστεί ίσως να αντιμετωπίσουμε τη σιωπή, τη μοναξιά ή την ανάγκη μας για πραγματική σύνδεση. Μια υγιής σχέση δεν θα έπρεπε να μας κάνει να μικραίνουμε. Θα έπρεπε να μας δίνει χώρο να υπάρχουμε.
Ένα βιβλίο που διάβασα με ενδιαφέρον, προβληματίστηκα σε αρκετά σημεία και έκλεισα με την αίσθηση ότι η πιο σημαντική σχέση που έχουμε να δουλέψουμε είναι τελικά αυτή με τον ίδιο μας τον εαυτό.
Γιατί... «Σ’ αγαπώ, αλλά πρώτα αγαπώ εμένα».
Ένα σημαντικό βιβλίο. Που μπορεί να σε κάνει να δεις διαφορετικά όχι μόνο τους ανθρώπους που έχεις απέναντί σου, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο εσύ σχετίζεσαι μαζί τους. Το συστήνω ανεπιφύλακτα.