Είδαμε το ημερολόγιο ενός τρελού του Νικολάι Γκόγκολ στο θέατρο της οδού Κυκλάδων "Λευτέρης Βογιατζής"

Γράφει η Λένα Σάββα

Το διαχρονικό αριστούργημα του μεγάλου Ρώσσου συγγραφέα, έρχεται στο θέατρο της οδού Κυκλάδων σε σκηνοθεσία και δραματουργική επεξεργασία Στάθη Λιβαθινού και μετάφραση- διασκευή της Έλσας Ανδριανού.

Το ημερολόγιο είναι μια κραυγή του Γκόγκολ ενάντια στην υποκρισία της εποχής κι όλων των εποχών, ενάντια σε μια ανελέητη εξουσία που εκμηδενίζει τον άνθρωπο. Πού τον καθιστά μια ασήμαντη μονάδα με τον μοναδικό σκοπό να σκύβει το κεφάλι και να υποτάσεται. Οι χιλιάδες, εκατομμύρια τέτοιες ασήμαντες μονάδες αν έστω και για μια στιγμή συνειδητοποιούσαν ότι η δύναμή τους ενωμένη θα μπορούσε να τα γκρεμίσει όλα και να ξαναδημιουργήσει τον κόσμο από την αρχή, τώρα θα ζούσαμε σ' έναν διαφορετικό κόσμο. Γιατί η εξουσία είναι μια θλιβερή μειοψηφία. Γι αυτό και προσπαθεί να χειραγωγήσει τις μάζες με πιστεύω και πεποιθήσεις περί της αδυναμίας τους και της συντριπτικής και ανίκητης δύναμης της Ένας Γολιάθ που ανά πάσα στιγμή μπορεί να ηττηθεί.
Ωστόσο ο ήρωάς μας, ο δονκιχωτικος Αξέντι Ιβάνοβιτς Ποπρίσκιν, πείθεται από τις εργασιακές συνθήκες ότι είναι ένα τίποτα και δεν το αντέχει. Αρνείται να είναι ένα απρόσωπο γρανάζι μιας εξουσίας που στέκεται απέναντι στην ανθρώπινη φύση. Κάτι μέσα του υγιώς επαναστατεί, υγιώς εξοργίζεται, αυτές είναι οι φυσιολογικές αντιδράσεις ενός ισορροπημένου ανθρώπου.
Το πράγμα αρχίζει να γίνεται νοσηρό στο σημείο που εκείνος, ο φλογερός επαναστάτης μέσα του, μεταστρέφεται και θέλει κι ο ίδιος να αποκτήσει την εξουσία εναντίον της οποίας επαναστατεί.
Αυτή η διπολικότητα της εσωτερικής σύγκρουσης είναι που μετατρέπει την ευφυία σε τρέλα.
Για να αποδράσει από το σκοτάδι που τον κυκλώνει, ερωτεύεται την κόρη του διευθυντή του. Τρόπος του λέγειν, ερωτεύεται. Απλά θέλει να γίνει κάποιος. Η ασημαντότητα του μεταμφιέζεται σε μια εντύπωση ότι είναι πολύ σπουδαίος, ένας βασιλιάς κι ότι όταν το μάθουν οι άλλοι, θα γονατίσουν μπροστά του. "Η κόλαση μας είναι οι άλλοι" είπε ο Σάρτρ. Μήπως όμως εννοούσε ο μεγάλος φιλόσοφος την εξάρτηση από τους άλλους;
Πόσο απέχει η ευφυία από την τρέλα;
Πόσο η δυνατότητα του εν δυνάμει Θεού μέσα μας μπορεί όταν δεν της δοθούν οι σωστές διαστάσεις να διαστρεβλωθεί σε μια νοσηρή μεγαλομανία που ετεροκαθορίζει τον εκ γενετής αυτόφωτο άνθρωπο;

Από την άλλη η ευφυία του σκηνοθέτη Στάθη Λιβαθινού δημιουργεί εκείνον και τους άλλους. Μία κατά μέτωπο αντιπαράθεση, ή μια συμπονετική συμπόρευση;
Είναι σύμβουλοι, είναι φύλακες άγγελοι, είναι τρελογιατροί, ή φίλοι που δημιούργησε η τρομακτική μοναξιά του;
Είναι μήπως ένα κομμάτι μέσα του που αγωνίζεται ανεπιτυχώς να ξαναφέρει τη χαμένη ισορροπία;
Ένα τρίγωνο κατακερματισμένης αρμονίας διάστικτης από τραύματα.
Ο πατέρας, η μητέρα και το παιδί.
Ο Λιβαθινός δίνει στα πράγματα τις αρχετυπικές τους διαστάσεις, λέγοντας σκηνοθετικά ότι τίποτα δεν είναι τυχαίο. Και πλέκει μια σκηνοθεσία σαν πολύτιμο κέντημα της γιαγιάς μας.
Δεν φωνάζει, δείχνει.
Δεν επαίρεται, εκφράζεται.
Δεν κάνει φασαρία, κάνει ποίηση!

Η δουλειά της Άννας Μάγκου στην επιμέλεια της κίνησης βάζει τον Αξέντι Ιβάνοβιτς σχεδόν να χορεύει στο ρυθμό της τρέλας του και οι φωτισμοί του Αλέκου Αναστασίου φωτίζουν με συναίσθημα το πρόσωπο και τις εκφράσεις του, τον αγαπούν.

Τρεις σημαντικοί ηθοποιοί κοσμούν το υπέροχο έργο του Γκόγκολ.
Ο Γιώργος Δάμπασης στο ρόλο του Ιβάνοβιτς δίνει μια ερμηνεία ψυχής. Έχουμε μπροστά μας έναν αυθεντικό, έναν αληθινό Ρώσσο δημόσιο υπάλληλο. Μας καθηλώνει με την φλόγα της ερμηνείας του και την σχεδόν χορευτική του κίνηση. Ξεδιπλώνει βήμα βήμα την πορεία ενός ανθρώπου προς τη φυγή της τρέλας και μας παρασύρει στα "μεθυσμένα" του βήματα.

Η Λίλλυ Μελεμέ κι ο Νέστωρ Κοψιδάς ντυμένοι στα λευκά, δύο επιβλητικές φιγούρες με την απαραίτητη αποστασιοποίηση, πλαισιώνουν τον ήρωα σαν να είναι οι δυο μεγάλες λευκές φτερούγες του.

Ο Νέστωρ Κοψιδάς επιμελήθηκε την διακριτικά εκφραστική μουσική.

Η παράσταση το ημερολόγιο ενός τρελού μέσα από όλους τους συντελεστές της, τίμησε τον μεγάλο συγγραφέα με την ανάδειξη των μηνυμάτων και των συμβολισμών του!

https://www.ticketservices.gr/event/to-imerologio-enos-trelou-kykladon/?lang=el