Ευχαριστούμε πολύ για την τιμή και τη δυνατότητα που μας δίνετε να κάνουμε αυτή τη κουβέντα μαζί σας.

Εγώ σας ευχαριστώ για την συνέντευξη, καθώς είναι μια ωραία αφορμή να γνωρίσουν οι αναγνώστες σας μερικά επιπλέον στοιχεία για κάτι που συμβαίνει στο θέατρο, μια τέχνη με μεγάλες απαιτήσεις και πολλές ικανοποιήσεις.

Σας έχουμε γνωρίσει μέσα από εξαιρετικές δουλειές σας στον χώρο του θεάτρου, όπως «Ο Φιλάργυρος», «Η Μπάμπα Γιαγκά, το σκοτεινό τρυγόνι και ο γλάρος» και πολλές ακόμη παραστάσεις. Είστε επίσης γνωστή για τις εκπαιδευτικές ταινίες μικρού μήκους που έχετε δημιουργήσει, καθώς και για άλλα καλλιτεχνικά πρότζεκτ. Ας επικεντρωθούμε, όμως, στο θέατρο. Θα θέλαμε να μάθουμε, εμείς και οι αναγνώστες μας, πώς ξεκίνησε η αγάπη σας για το θέατρο;

Η σχέση με την θεατρική έκφραση και η αγάπη για το θέατρο έχει τις ρίζες της σ' έναν παππού μικρασιάτη παραμυθά, ο οποίος με μύησε στον κόσμο της παραδοσιακής αφήγησης και των πολλών ρόλων που ερμηνεύονται από έναν μόνο άνθρωπο. Νομίζω ότι ήταν καταλυτική αυτή η παρουσία στην παιδική μου ηλικία. Έτσι άρχισα από πολύ μικρή να ακούω παραμύθια, ιστορίες και ραδιόφωνο, ειδικά το θέατρο στο ραδιόφωνο. Ωστόσο δεν έμεινε εκεί αυτός ο τόσο σημαντικός για την καλλιέργειά μου παππούς. Με πήγαινε στο σινεμά και στο θέατρο και μου αγόραζε δίσκους και βιβλία. Τα βιβλία για μένα είναι η άλλη "πλατφόρμα" εξοικείωσης με τον κόσμο της επινόησης, της φαντασίας και της δράσης. Η λογοτεχνία υπήρξε ο φυσικός μου χώρος στα χρόνια της εφηβείας, η απόλαυση και το καταφύγιό μου. Όταν ήρθε το πλήρωμα του χρόνου, μετά το πρώτο έτος στο Πανεπιστήμιο, κατάλαβα ότι το θέατρο είναι ο χώρος όπου θα μπορέσω να δημιουργήσω και όχι μόνο να παρακολουθώ ως θεατής. Στη συνέχεια ανακάλυψα βέβαια και πολλές άλλες διαστάσεις, όπως την διδασκαλία του, τη σκηνοθεσία, την εκπαίδευση ηθοποιών κλπ.

Γνωρίζουμε πως η «Ήμερη και το Εικόνισμα» είναι μια θεατρική διασκευή βασισμένη σε νουβέλα του Φιόντορ Ντοστογιέφσκι. Πείτε μας λίγα λόγια για την παράσταση και το θέμα που πραγματεύεται.

Το 2026 κλείνουν 150 χρόνια από την συγγραφή του κειμένου. Πρόκειται για μια μικρή αφηγηματική σύνθεση που έχει όλα τα χαρακτηριστικά της γραφής του "μεγάλου αμαρτωλού" όπως τον χαρακτήρισε ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος στο ομώνυμο βιβλίο του. Σ' αυτό το έργο ο Ντοστογιέφσκι μοιράζεται βαθιές , προσωπικές εξομολογήσεις μέσα από την "περσόνα" του ενεχυροδανειστή, ο οποίος σύμφωνα με την υπόθεση , γύρισε σπίτι του και βρήκε την γυναίκα του νεκρή. Είχε πέσει από το παράθυρο κρατώντας στα χέρια της το εικόνισμα της Παναγίας. Ένα αίνιγμα, όπως φαίνεται, τόσο για τον ήρωα του έργου, όσο και για τον συγγραφέα. Χρειάστηκε πολλή μελέτη για να μπορέσω να μπω σε αυτόν τον λαβυρινθώδη τρόπο που χρησιμοποίησε ο Φ.Ντοστογιέφσκι για να περιγράψει τις ύστερες "σκέψεις" του ήρωα, εμπνευσμένος, όπως λέει, από την " Τελευταία μέρα ενός κατάδικου"(1829) του Β. Ουγκώ. Η συμπύκνωση σε εβδομήντα λεπτά , ενός παραληρηματικού μονολόγου που διερευνά μια χειριστική σχέση, μου κέντρισε αρχικά το ενδιαφέρον γιατί ανταποκρίνεται σε πολύ σύγχρονη θεματολογία. Η συναισθηματική χειραγώγηση της έφηβης συζύγου του, η ταυτόχρονη ανεπάρκειά του να αγαπήσει, μετατρέποντας έτσι τον γάμο σε πεδίο συναλλαγής χωρίς τέλος και η βαθιά έλλειψη αυτοεκτίμησης είναι ευανάγνωστα στο κείμενο του Ντοστογιέφσκι. Ταυτόχρονα το θέμα είναι εξαιρετικά διαχρονικό και θα λέγαμε τόσο σύγχρονο τελικά , που αγγίζει σημερινές χορδές. Δεν ήθελα ωστόσο να μείνω στον μονόλογο , όπως είχε κάνει παλαιότερα σε μια σπουδαία στιγμή του, ο Λ.Βογιατζής. Έτσι ξεκίνησα μαζί με τους ηθοποιούς να δημιουργώ τις αφορμές για να γεννηθούν σκηνές ανάμεσα στα κομβικά για τις εξελίξεις πρόσωπα. Κατά κάποιον τρόπο επινόησα , σε συνεργασία με την ομάδα, σχέσεις και σκηνές που είναι μέρος της αφήγησης του ενεχυροδανειστή-αφηγητή ή αποτελούν εξ ολοκλήρου δημιούργημα της διαδικασίας , προσπαθώντας να αναδείξω μέσα από την δράση , όσα χρειαζόμαστε όταν παρακολουθούμε μία παράσταση: τα πρόσωπα, τις επιδιώξεις τους, τις σχέσεις τους- ειδικά τις δύσκολες- τα αγκάθια που χρειάζεται να πατήσουν και το τέλος που «δημιουργούν» οι ίδιοι. Το θέατρο αποκαλύπτει την ανθρώπινη συμπεριφορά και τις συνέπειές της όσο καμιά άλλη τέχνη, γι’ αυτό είναι τόσο κοντά στην ψυχολογία και τις συγγενείς επιστήμες.

Ο Φιόντορ Ντοστογιέφσκι θεωρείται –και όχι άδικα, θα μου επιτρέψετε να πω– ένας από τους κορυφαίους γνώστες της ανθρώπινης φύσης. Πώς καταφέρνετε να αποδώσετε αυτή τη βαθιά ψυχογραφική διάσταση στην παράσταση και να εστιάσετε στις σκέψεις και στη διαρκή εσωτερική ανάκριση του ήρωα, μέσα από όσα βιώνει στην προσωπική του ζωή;

Στην παράστασή μας οι ηθοποιοί έχτισαν τους ρόλους ενεργητικά και επιστρώνοντας μια γερή βάση έρευνας στις σχέσεις των ηρώων. Αυτό το επισημαίνω γιατί δεν θα μπορούσε να φανεί διαφορετικά η πορεία από την αρχική κατάσταση των δύο κεντρικών προσώπων (εκείνη/Ήμερη και εκείνος/ενεχυροδανειστής) , που αποτελούν θα μπορούσαμε να πούμε την ανατροπή του αρχετυπικού ζεύγους του κήπου της Εδέμ. Εδώ, μέσα σε μια κόλαση, αλλά στο όνομα της αγάπης, υπάρχουν πράξεις βίας και γίνονται καθαρά όλα τα ψυχικά ελλείματα που την επικαλούνται. Ένας σύζυγος που παρακολουθεί κρυφά, με το όπλο στο χέρι, μια συνάντηση της συζύγου του, δεν χρειάζεται ούτε επεξηγήσεις , ούτε αναλύσεις. Αντίστοιχα , μία έφηβη που κακοποιείται στο σπίτι της, είναι πολύ εύκολο να πέσει στην παγίδα του ενήλικου, ευκατάστατου κυρίου, που μέσω του «γάμου» , υπόσχεται μια άμεση σωτηρία. Ευτυχώς , τα εργαλεία που έχουμε σήμερα μας δίνουν επιστημονικές απαντήσεις, αλλά στην τέχνη αυτά πρέπει να διατυπώνονται με τους δικούς της κώδικες , μεταξύ των οποίων κυρίαρχη είναι η μετωνυμία. Αυτό είναι καλό να γίνει σαφές , επειδή μια σύγχρονη αντίληψη για την κυριολεξία στη σκηνή, θεωρώ ότι οδηγεί σε αδιέξοδο και εκφράζει αμηχανία μπροστά στην καλλιτεχνική έκφραση.

Η συζήτηση μαζί σας είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα. Ωστόσο, θα θέλαμε να γνωρίσουμε και τη Μαρία Φραγκή όταν δεν ασχολείται με το θέατρο. Ποια είναι τα ενδιαφέροντά σας και πώς επιλέγετε να περνάτε τον ελεύθερό σας χρόνο;

Σας ευχαριστώ πολύ για το ερώτημα. Μου επιτρέπει να δώσω μια εικόνα της επιλογής μου να ζω και να εργάζομαι για την τέχνη. Ανάμεσα στην διδασκαλία μου στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών (Πανεπιστήμιο Πατρών) και στις σκηνοθεσίες, υπάρχουν πολλά ταξίδια στο εξωτερικό ( Γαλλία, Τσεχία, Αίγυπτος, Ιταλία κ.ά.) όπου διδάσκω και παρακολουθώ τις καλλιτεχνικές εξελίξεις. Όποτε βρω την ευκαιρία παρακολουθώ μεγάλους δασκάλους της μουσικής, του χορού, της υποκριτικής κλπ. Έχω σταθερές «συνομιλίες» , όπως αυτή με τον αειθαλή Εουτζένιο Μπάρμπα, αλλά δημιουργώ διαρκώς και νέες σχέσεις που έχουν συνήθως κάποια συγγένεια με το θέατρο, τον λόγο, την έκφραση. Απολαμβάνω τη φύση, κυρίως τη θάλασσα και συνυπάρχω, ευτυχώς, με τα ζώα, από τα οποία μαθαίνω πολλά. Οι εξελίξεις στην ανθρώπινη ζωή , κοινωνικά και πολιτικά, είναι το κέντρο του ενδιαφέροντός μου και ο κύριος λόγος που ενεργώ «εν θεάτρω» , βάζοντας στο φως του προβολέα ό,τι μας απασχολεί ως κοινωνία. Βιώνω ανθρωποκεντρικά θα έλεγα το πέρασμα από αυτή την ζωή. Σας ευχαριστώ για την συνομιλία.

https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/h-imeri-kai-to-eikonisma/tou-f-ntostogiefski/