Η παράσταση "αθανασία" παρουσιάζεται στο Θέατρο Βασιλάκου – Μαριάννα Τόλη και φέρνει στο προσκήνιο σκέψεις γύρω από τη θρησκεία και την ανθρώπινη ανάγκη να πιστέψει σε ένα θαύμα, σε κάτι ανώτερο. Με αφορμή πραγματικά γεγονότα που συνδέονται με την ιστορία της λεγόμενης «αθανασίας» του Αιγάλεω —μια υπόθεση που απασχόλησε την τοπική κοινωνία και τροφοδότησε συζητήσεις γύρω από την πίστη, το θαύμα και τα όρια ανάμεσα στο πραγματικό και το μεταφυσικό— το έργο επιχειρεί να φωτίσει τις ανάγκες και τις αγωνίες που οδηγούν τους ανθρώπους στην αναζήτηση του υπερβατικού.
Με αφορμή την παράσταση, η Νεφέλη Μαϊστράλη μιλάει στο θεατρο.gr για τα πρώτα της βήματα στον χώρο, για την έμπνευση της πίσω από τη συγγραφή και για το πώς μια πραγματική ιστορία μπορεί να μετατραπεί σε θεατρική αφήγηση. Παράλληλα, με τη δημιουργική διαδικασία του έργου γίνεται αναφορά και στον τρόπο με τον οποίο το θέατρο μπορεί να ανοίγει έναν ευρύτερο διάλογο γύρω από την πίστη, τον μεσσιανισμό, την αμφιβολία και τη βαθιά ανθρώπινη ανάγκη να βρεθεί νόημα πέρα από τα όρια της καθημερινότητας.

 1. Σπουδάσατε ταυτόχρονα στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών και στη Νομική του ΕΚΠΑ. Υπήρξε στιγμή που η λογική της νομικής συγκρούστηκε με το ένστικτο του θεάτρου — και ποια από τις δύο «φωνές» κερδίζει σήμερα μέσα σας;

Δεν αισθάνθηκα ποτέ ότι οι δυο κατευθύνσεις μου λειτουργούν συγκρουσιακά. Όταν μπήκα στη Νομική, δεν ήξερα τι ακριβώς θέλω να γίνω όταν μεγαλώσω. Έβγαλα ένα καλό μέσο όρο, μου άρεσε πολύ το γράψιμο/διάβασμα και η Νομική ήταν μια σχολή που θα μου κέρδιζε χρόνο, για να δω πού θέλω να εξειδικευτώ. Εννοείται δε, ότι καθησύχασε και το σόι σε σχέση με ενός είδους «ασφαλές» μέλλον, το οποίο βέβαια ποτέ δεν ήρθε αλλά δεν έχει καμιά σημασία.
Λίγους μήνες μετά, μπήκε στη ζωή μου το θέατρο και χρονιά τη χρονιά, στη δραματική, κατάλαβα με τι θέλω πραγματικά ν’ ασχοληθώ. Βέβαια, να πω ότι εν τέλει μου άρεσαν πολύ και οι νομικές σπουδές και μ’ έχουν βοηθήσει πολύ στον τρόπο σκέψης μου. Σίγουρα ήταν καθοριστικές για ν’ αρχίσω να ασχολούμαι με τη γραφή.

2. Από τα πρώτα σας βήματα ως ιδρυτικό μέλος της 4Frontal μέχρι τις συγγραφικές σας διακρίσεις και την υποψηφιότητα για το βραβείο «Μελίνα Μερκούρη», η διαδρομή σας δείχνει μια συνεχή αναζήτηση και εξέλιξη. Όταν κοιτάτε πίσω, αισθάνεστε ότι διαμορφώνετε σταδιακά μια βαθιά προσωπική θεατρική φωνή ή ότι κάθε νέο έργο σας μεταμορφώνει με τρόπο που δεν είχατε προβλέψει;

Στόχος μου είναι να μπορώ να εξελίσσομαι και να δίνω στον εαυτό μου το δικαίωμα της δοκιμής, διότι στην τελική τι άλλο μπορεί να είναι η τέχνη πέρα από διαρκής δοκιμή και αναζήτηση. Επίσης, προσπαθώ να μου επιφυλάσσω το δικαίωμα της αποτυχίας. Ζούμε στους καιρούς των «αρίστων» και αυτό μου φαίνεται ένα απ’ τα πιο δύσκολα κομμάτια και πρακτικά και συναισθηματικά. Είναι μεγάλο ζήτημα το να αντέχουμε να αποτυγχάνουμε, διότι αυτός είναι ο μόνος τρόπος να πετύχουμε κάτι. Γι’ αυτό ψάχνομαι, πάντως. Για να μη λιμνάσω και διολισθήσω στο «φασόν», στο « αφού αυτό πήγε καλά, πάμε να κάνουμε το ίδιο ξανά και ξανά».

3. Τι σας ώθησε να καταπιαστείτε με το φαινόμενο της «κατασκευασμένης αγιότητας» σε μια εποχή που όλα μοιάζουν ήδη υπερβολικά;

Η απήχηση που έχει ο μεσσιανισμός σε καιρούς κρίσης καθώς και η σχέση που έχουμε ως λαός με την θρησκεία, πολιτικά και κοινωνικά. Είναι σύνθετος ο μηχανισμός της πίστης και σύμφυτος με την ανθρώπινη φύση μας. Όμως ο τρόπος που εμπορευματοποιείται ή καθίσταται προϊόν εκμετάλλευσης είναι κάτι που μπορεί να συζητηθεί και να διερευνηθεί. Αυτό μελετά η «αθανασία».

4. Η ηρωίδα σας ξεκινά ως αμφισβητούμενη φιγούρα και καταλήγει σε πρόσωπο με πολιτική και κοινωνική επιρροή. Είναι τελικά πιο ισχυρή η πίστη ή η ανάγκη για πίστη;

Η ανάγκη του ανθρώπου να πιστέψει είναι κοινός τόπος και αποδεικνύεται ιστορικά στους αιώνες. Τι πιστεύει κανείς και μέχρι πού μπορεί να φτάσει για την πίστη του, είναι ένα πολύ μεγάλο θέμα και σύνθετο. Η πλειοψηφία εξ ημών πάντως έχουμε ανάγκη την ελπίδα, την πίστη σε μια ιδέα μεγαλύτερη από εμάς, για να αντιμετωπίσουμε τον πεπερασμένο βίο μας. Όταν ήμουν έφηβη, είχα τρέλα με τον Καζαντζάκη και η περίφημη φράση του «Δεν ελπίζω τίποτα, δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι λεύτερος» με είχε ταράξει βαθιά. Και τώρα με ταράζει, γιατί συνεχίζω να ψάχνω πώς μπορεί στ’ αλήθεια να συμβεί αυτή η απελευθέρωση.

5. Στην «αθανασία» βλέπουμε τον μηχανισμό γέννησης ενός μεσσία. Πιστεύετε ότι η κοινωνία δημιουργεί τους “σωτήρες” της ή εκείνοι εκμεταλλεύονται ένα προϋπάρχον κενό;
Συμβαίνουν και τα δύο, ταυτόχρονα. Η κοινωνία έχει ανάγκη από πνευματικούς ταγούς και κάποιοι αναλαμβάνουν τον ρόλο που τους δίνεται. Στο θέατρο λέμε πως το κύρος ενός βασιλιά για παράδειγμα, δεν μπορεί να παιχτεί από αυτόν που υποδύεται τον βασιλιά αλλά οι ακόλουθοί του είναι αυτοί που τον επαληθεύουν ως βασιλιά κι έτσι τον αναγορεύουν σε ανώτατο άρχοντα. Αν οι ακόλουθοι πάψουν να τον αναγνωρίζουν ως κάτι ξεχωριστό, απευθείας ο ηθοποιός-βασιλιάς γίνεται ένα με τους ακολούθους.

6. Το έργο αντλεί στοιχεία από πραγματικά γεγονότα. Πού τελειώνει η έρευνα και πού αρχίζει η δραματουργική φαντασία;
Ξεκινώ με την ιστορική έρευνα και συλλέγω όλα εκείνα τα στοιχεία που μπορούν να μου φανούν χρήσιμα για τη μυθοπλασία. Μετά παίρνω έναν χρόνο να μεταβολίσω τα ιστορικά γεγονότα και ξεκινώ να κάνω δοκιμές πάνω στο νέο έργο με όσα στοιχεία μου έχουν εξάψει την φαντασία και έχω συγκρατήσει από την περίοδο της έρευνας.

7. Τι σας συγκλονίζει περισσότερο: η απελπισία εκείνου που πιστεύει ή η ψυχραιμία εκείνου που εξαπατά;
Το ένα μοιραία τροφοδοτεί το άλλο. Η απελπισία του πιστού, η ανάγκη του να βοηθηθεί είναι εκείνη που γεννά τον εκάστοτε σωτήρα. Και οι δυο συμπεριφορές είναι αντικείμενο μελέτης της ανθρώπινης συμπεριφοράς, από διαφορετική οπτική.

8. Α. Φοβηθήκατε ποτέ ότι το θέμα θα προκαλέσει αντιδράσεις; Και αν ναι, σας απασχόλησε;
Το σκέφτηκα και το σκέφτομαι, συχνά πυκνά αλλά δε με φοβίζει διότι όποιος βλέπει την «αθανασία» αντιλαμβάνεται ότι το έργο δεν έχει στόχο να προσβάλλει την πίστη ή τον πιστό καμιάς θρησκείας, επικρατούσας ή μη. Αυτό που τίθεται στο επίκεντρο της δραματουργίας είναι η εμπορευματοποίηση της πίστης και αυτοί που εκμεταλλεύονται τον εκάστοτε πιστό.

Β. Η εμπορευματοποίηση της πίστης είναι σύγχρονο φαινόμενο ή απλώς άλλαξε μορφή;
Γεννήθηκε μαζί με τις θρησκείες άρα, υπάρχει από πάντα. Η πίστη καθιστά το άτομο ευάλωτο και λειαίνει τις αντιστάσεις του, άρα μπορεί πολύ εύκολα να γίνει θύμα αυτών που αναγνωρίζουν αυτή την καθόλα ανθρώπινη πνευματική αναζήτηση ως ευκαιρία για ιδίον όφελος.

9. Τι θα θέλατε να δείτε να συμβαίνει ή να αλλάζει στο ελληνικό θέατρο σήμερα;
Τι να σας πω; Θα ήθελα να δω να αλλάζει η πολιτική κατάσταση στη χώρα κι ύστερα, στο θέατρο, μιας και είναι καθρέφτης της κοινωνίας μας.

10. Κλείνοντας, θα θέλαμε να μοιραστείτε μαζί μας ένα αγαπημένο σας ποίημα, ένα τραγούδι και μια ταινία που σας συνοδεύουν αυτή την περίοδο, καθώς και το μέρος που σας εμπνέει περισσότερο.
Ένα αγαπημένο ποίημα: «Ένα τραγούδι για την περιστρεφόμενη γη» από την συλλογή «Φύλλα Χλόης» του Ουόλτ Ουίτμαν. Μια αγαπημένη ταινία: «Τα παράσιτα» του Πονγκ Τσουν-χο. Ένα αγαπημένο τραγούδι: «Πόρτο Ρίκο», ερμ. Β. Παπακωνσταντίνου, στίχοι/μουσική: Α. Αλκαίος/Σ. Μεσημέρης, και αγαπημένο μέρος: η Γκράβα, η νέα μου γειτονιά.

Το νέο έργο της Νεφέλης Μαϊστράλη, "αθανασία" ανεβαίνει σε σκηνοθεσία Θανάση Ζερίτη, στο Θέατρο Βασιλάκου, από τις 9 Φεβρουαρίου, κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21.00.

https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/athanasia/

Φωτογραφία Νεφέλης Μαϊστράλη: Panos Topsidis
Make up: Katerina Michaloutsou

Φωτογραφία παράστασης: Ελίνα Γιουνανλή