Ανήκω σε εκείνη τη γενιά, που ακόμα θυμάται τον Νίκο Κοεμτζή στην οδό Ηφαίστου να πουλάει τα βιβλία του, λίγο πριν πεθάνει τον Σεπτέμβριο 2011. Δεν μπορούσα, ωστόσο, να φανταστώ ότι ο κύριος με το κοστούμι, που πουλούσε την αυτοβιογραφία του και φαινόταν να γνωρίζει τους πάντες, αυτό το αλάνι από μιαν άλλη εποχή, έκρυβε μέσα του τόσο πόνο και μια τόσο σκοτεινή ιστορία, που απασχολεί μέχρι σήμερα την κοινή γνώμη, αλλά και τον χώρο της εγκληματολογικής επιστήμης. Διότι, ποιος άνθρωπος θα σκότωνε για μια παραγγελιά;

Πράγματι, η ιστορία του Νικου Κοεμτζή και το ειδεχθές φονικό, στο οποίο προέβη αποτελεί αυτό που θα λέγαμε “αυτοεκπληρούμενη προφητεία”. Η δε απόκλιση και η εγκληματικότητα του Κοεμτζή μοιάζουν, όχι σαν εγγενή χαρακτηριστικά, αλλά ως προϊόντα κοινωνικής αντίδρασης και ενός χαρακτηρισμού -εκείνου του εγκληματία -που επιβάλεται από τις κυρίαρχες κοινωνικές ομάδες στις ασθενέστερες, οδηγώντας τες σε περιθωριοποίηση και, εν τέλει, σε ακόμα πιο παραβατική συμπεριφορά. Ο Νίκος Κοεμτζής αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός ανθρώπου που αντιμετωπίστηκε ως εγκληματίας πολύ πριν το φονικό του 1973, όταν σκότωσε τρεις ανθρώπους και τραυμάτισε άλλους επτά για “μια παραγγελιά” σε νυχτερινό κέντρο της Αθήνας.

Γιος των ΕΑΜιτών Παναγιώτη και Αναστασίας Κοεμτζή, που υπέστησαν διώξεις, εξορία και βασανισμούς από τις κρατικές αρχές κατά την κατοχική και μεταπολεμική περίοδο, ο Νίκος Κοεμτζής έζησε την απόλυτη κοινωνική απομόνωση και μια μορφή βίας, ως μοιραία συνέπεια του "στίγματος" που έφερε η οικογένειά του. Δεν μπορούσε να εργαστεί. Δεν μπορούσε να έχει φυσιολογικές κοινωνικές σχέσεις και επαφές. Ο μόνος χώρος, στον οποίο μπορούσε να υπάρχει ήταν αυτός του “υποκόσμου”, όπου κανένας δεν τον φοβόταν και δεν τον έκρινε. Διαβάζοντας την αυτοβιογραφία του, θυμάμαι ένα συγκεκριμένο επεισόδιο, χαρακτηριστικό της πρωτοφανούς βίας που αισθάνθηκε ο Ν. Κοεμτζής ως παιδί: περιγράφει τους συμμαθητές του να παίζουν ποδόσφαιρο και εκείνος να μην μπορεί, καθώς τα παπούτσια του ήταν τρύπια και για να μην βραχούν τα πόδια του, είχε βάλει χαρτόνι, το οποίο θα έλιωνε από τη λάσπη, αν έπαιζε μαζί τους. Ήξερε ότι με δύο γονείς που δεν μπορούσαν να εργαστούν -κανείς δεν τους ήθελε -δεν μπορούσε να αγοράσει καινούριο ζευγάρι. Και ήταν η αίσθηση αυτή της αξιοπρέπειας που τον έκανε να προτιμά την μοναξιά. Η ίδια αίσθηση της αξιοπρέπειας, που παρά το βαρύ ποινικό του μητρώο, τον έκανε να φοράει πάντα κοστούμι, όταν πουλούσε τα βιβλία του στην οδό Ηφαίστου, σαν μια ύστατη προσπάθεια να είναι μέλος της κοινωνίας αυτής.

Όλα τα παραπάνω αποκρυσταλλώνονται μέσα από τον εκρηκτικό, αποκαλυπτικό μονόλογο του Βαγγέλη Γέττου, την αφοπλιστική σκηνοθεσία του Κώστα Κιμούλη και την συγκινητική ερμηνεία του Μάρκου Γέττου, προσεγγίζοντας την φιγούρα του Ν. Κοεμτζή, όχι με στόχο την αποκατάστασή του, αλλά την ανάδειξη ενός συλλογικού τραύματος, που ο Κοεμτζή υπέστη και αποτύπωσε στην παράνομη, ειδεχθή του πράξη. «Ο πνιγμένος γεννήθηκε στον πάτο της θάλασσας και παλεύει να ‘βγει όξω μπας κι ανασάνει μέχρι να τον ετραβήξουνε και πάλι κάτω. Δεν θόλωσα. Πνίγηκα σας λέω. Τώρα μπορώ να το πω.» αναφέρεται χαρακτηριστικά στην παράσταση, αποτυπώνοντας το αίσθημα εκείνο της κοινωνικής απομόνωσης, της κρατικής βίας και της φτώχειας, που γέννησαν το τέρας Κοεμτζή.

Ειδικότερα, στην παράσταση του Κ. Κιμούλη ο Κοεμτζής δεν απολογείται ενώπιον δικαστηρίου. Αντίθετα, ο ήρωας ζητά ακρόαση από το κοινό, ενώπιον του λαού, ενώπιον της κοινωνίας. Η επιλογή αυτή δημιουργεί όχι μόνο μια ιδιαιτέρως εξομολογητική διάθεση, αλλά προκαλεί και μια αντιστροφή στο βάρος της ευθύνης, καθώς τα όσα καταθέτει ο Ν. Κοεμτζής αποτελούν παραδοχή της ποινικής του ευθύνης, η οποία είναι ατομική, αναδεικνύοντας, ταυτόχρονα και μια άλλη ευθύνη, συλλογική. Ωστόσο, και πάλι, αισθάνθηκα ότι ο στόχος του Κ. Κιμούλη κα του Β. Γέττου δεν ήταν αυτός. Αντίθετα, στόχος των δημιουργών ήταν η ανάδειξη του εσωτερικού κόσμου του Ν. Κοεμτζή, των κινήτρων και των αιτιών που οδήγησαν στην παράλογη ενέργειά του, η οποία αποκρυστάλλωνε την επί σειρά ετών απομόνωσή του από την κοινωνία. Η ετικέτα, άλλωστε, του εγκληματία, είχε επικολληθεί στον Ν. Κοεμτζή ήδη από τα γενοφάσκια του και τα όσα έπραξε το μοιραίο βράδυ του 1973 αποτέλεσαν πραγμάτωση των όσων η κοινωνία περίμενε από αυτόν. Κατ' αυτόν τον τρόπο, ο Ν. Κοεμτζή φαίνεται να έπραξε σαν κοινωνικό αυτόματο.

Την παραπάνω σύλληψη, που αποτελεί και μία από τις εγκληματολογικές αναλύσεις του φονικού του Ν. Κοεμτζή, πάνω στην προσπάθεια να γίνουν αντιληπτά τα κίνητρα ενός κλινικά υγιούς προσώπου που θα έπραττε όπως εκείνος, αναδεικνύονται μέσα από την ερμηνεια του Μάρκου Γέττου. Χειμαρρώδης, τσακισμένος αλλά και περήφανος ταυτόχρονα, προσεγγίζει τον χαρακτήρα με ευαισθησία και μια διάθεση να τον κατανοήσει εις βάθος. Άλλωστε, λέγεται ότι μόνο όταν κατανοήσεις κάτι, μπορείς να το αγαπήσεις. Με αυτόν τον τρόπο, το κοινό γίνεται μάρτυρας της προσπάθειας ενός ανθρώπου να υπερνικήσει το κοινωνικό του πεπρωμένο. Γι' αυτό το λόγο, βρήκα εξαιρετικά συγκινητική την, καθόλη διάρκεια της παράστασης, προσπάθεια του Ν. Κοεμτζή, να βγάλει από πάνω του το ένδυμα του εγκληματία -ένα αιματοβαμμένο πουκάμισο-, προκειμένου να μπορεί να μας πει την ιστορία του και να έχει μια θέση στον κόσμο των ανθρώπων.

Τον Ν. Κοεμτζή, λοιπόν, δεν νομίζω ότι θα μπορέσει ποτέ κανείς να τον αγαπήσει. Σίγουρα, όμως, μετά την παράσταση του Κ. Κιμούλη μπορεί να τον συμπαθήσει και κάπως να αισθανθεί βαθιά μέσα του το τσίμηπα αυτό της ενοχής, που μας έχει κληροδοτήσει το παρελθόν και το συλλογικό μας τραύμα.

*Η παράσταση είναι κατάλληλη μόνο για θεατές άνω των 15 ετών!

ΘΕΑΤΡΟ NOŪS - CREATIVE SPACE
Κεντρική σκηνή
Τροίας 34, Αθήνα 11255
(5' λεπτά από το σταθμό του
ηλεκτρικού «Βικτώρια»)
Τηλεφωνικές κρατήσεις: 210 8237333, 6972808525
ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ
Πρεμιέρα Δευτέρα 2 Φεβρουαρίου 2026
Κάθε Δευτέρα & Τρίτη στις 21:00
ΔΙΑΡΚΕΙΑ
65 λεπτά χωρίς διάλειμμα
ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ
Γενική είσοδος: 15€
Μειωμένο (φοιτητικό, ανέργων, ΑΜΕΑ): 12€
Μειωμένο για ομαδικές κρατήσεις (άνω των 10 ατόμων): 10€
Ατέλεια ΣΕΗ: 8€

Συντελεστές
Ερμηνεύει ο Μάρκος Γέττος
Φωνή αστυνόμου: Γιώργος Γιαννόπουλος
Φωνή δικαστή: Χάρης Γρηγορόπουλος
Δημοσιογράφοι: Πάνος Σόμπολος, Σπύρος Χαριτάτος, Αλεξάνδρα Χατζηγεωργίου και η Ευλαμπία Ρέβη.
Ταυτότητα παράστασης
Κείμενο: Βαγγέλη Γέττου
Σκηνοθεσία: Κώστα Κιμούλης
Μουσική: Νίκος Τερζής
Ενδυματολόγος: Κλέων Φυσέκης
Σκηνικά: Λυδία Κιμούλη
Φωτισμοί: Πέτρος Φιωτάκης
Βοηθός σκηνοθέτη: Σοφιάννα Φωτίδη
Συνεργάτης έρευνας: Φώτης Παλαμιώτης
Οργάνωση Παραγωγής: Νίκος Τριανταφύλλου
Παραγωγή: NOŪS Productions